Eseriak
Mahaiak
Antolakuntza
Mikro arkitektura
Pro zerbitzua
Arkitektu edo sektoreko profesionala zira eta laguntza edo materiala behar duzu proiektu batentzat?
Bezero zerbitzua
Partikularra zara, Alki altzariak erosteko leku baten bila edo produktu bati buruzko informazioaren bila.
Prentsa
Zure artikuluarentzat informazioak, irudiak edo beste behar ditutzu?
Enplegua
Alki proiektuan parte hartu nahi duzu modu batean ala bestean...
Juan Daniel Fullaondo arkitekto eta kritikariak “kaleidoskopioa” izengoitia ematen zion. Izan ere, Nestor Basterretxea artista gaitza izan zen tinduan, iragarki-marrazkian, eskulturan, pinturan, altzari-diseinuan, baita zineman ere. Nola bilakatu zen bere garaiko diseinu industrialeko aitzindari? Hona hemen artista harrigarriaren mila aurpegiko ibilbidea.
Zerbait bada begi bistakoa Basterretxeak Juan Huarte Beaumont industrialari eta mezenasarentzat marraztu zituen lehen altzarietan: 1957koak dira; alta, ez dute adinik. Denboraz kanpokoak dituzte lerro soilak. Geometria hutsa dira, arriskuzaletasun xorta batez bustiak.
Ikus, adibidez, H ohexka, altzairu beltzezko egitura gainean ezarri jarleku luze tubularra. Ala, orekaren mugekin jostetan, bi zango besteen parean ez dituen mahai osagarria.
Egia erran, Basterretxearen ibilbidea eta bizitza osoa ekilibrista joko bat izan ziren. Sorterritik erbeste lurretara, artearen arlo batetik bestera, sorkuntza artistikotik ekoizpen industrialera, euskal erroetatik nazioarteko asmoetara.
Gaitasun anitzeko artistaren ibilbidea
Nestor Basterretxearen gaztaroa erbesteak markatua izan zen. Bermeon sortu zen 1924an, eta 12 urtetan Bizkaia utzi zuen Donibane Lohizunera joateko, gerla zibiletik ihesi. Alemaniarren okupazioa zela eta, haren familiak erbesteratu behar izan zuen. Frantziako zenbait hiritan bizi ondoren. 1940ko azaroan, Marsellatik Argentinara abiatu ziren eta 1942ko abuztuan iritsi ziren hara, mundu-gerran nabigatzeko zailtasun handiak baitzeuden.
Buenos Airesen, Basterretxea Jorge Oteiza euskal eskultorearekin lagun egin zen eta margolari neo-kubista batekin tindatzen ikasi zuen.
Madrilera itzuli zelarik, 1952an, Arantzazuko (Gipuzkoa) basilika berria apaintzeko freskoa sortzeko hautatu zuten. Azkenean, elizako agintariei obra aitzindariegia iduritu zitzaien, eta estali zuten.
Orduan, Basterretxea hirugarren dimentsioan sartu zen, eskultura eta, bereziki, diseinu industriala landuz. Huartek Basterretxeak 1957an etxerako asmatu zizkion altzarien lerro zuzen eta futuristak hainbeste maitatu zituen, non Muebles H bere markaren diseinatzaile nagusi bihurtu baitzuen.
Néstor Basterretxearen estudioa Irungo etxean, 1960. © Irungo Udal Artxiboa
'Homenaje al Árbol de Gernika', 1979. Vitoria-Gasteiz. © erredehierro
© Basterretxea familia
"Bakearen usoa", 1998, Donostia. © erredehierro
"Izaro" eskultura, Gasteizko Eusko Legebiltzarraren goialdean jarrita.
Espiral altzarien iragarki-argazkia. © Irungo Udal Artxiboa
Xake-taula eta piezak, 1967. © Irungo Udal Artxiboa
Néstor Basterretxea "Pelotari" film laburraren grabaketan, 1964. © Irungo Udal Artxiboa
"Itsas zabalean hildako arrantzale eta itsasgizonen omenez", 1971, Pasaia. © erredehierro
Diseinu industrial modernoan betiko aztarna
Urtebete berantago, Basterretxeak eta Oteizak, Luis Vallet arkitektoarekin, beren ametsetako etxe-tailerra marraztu eta eraiki zuten, Irunen, Bidasoa bazterrean. 1960an, Espiral altzari saltegia sortu zuen, Donostian. Bertan, Basterretxearen sorkuntza berriak saltzen zituzten, “H” garaikoak bezain modernoak, baina estilo arinagokoak, Eskandinaviako eta Japoniako eraginez bustiak.
1962tik goiti, Basterretxeak hamarnaka altzari marraztu zituen nazioarteko diseinuan Italiari lehia egiteko asmoa zuen Biok etxearentzat. Artistak diseinatzaile gisa nazioarteko fama lortu zuen.
Baina, 1970eko hamarkadan, sobera izan zuen: sobera industrialtasun, sobera nazioartekotasun; beste bide bat hartu behar zuela iduritu zitzaion. Garai hartan, Basterretxeak inoiz baino gehiago landu zuen bere euskalduntasuna. Eskulturaren bidez, tradizioak, mitologia eta historia esploratu zituen.
Besteak beste, Euskal Kosmogonia saila sortu zuen: haritz sendo eta aldaezinean zizelkatu forma kubista eta modernistak. Nevadako Renoko unibertsitatean Euskal artzainari egin monumentua ere Basterretxearena da. Haren estilo abstraktuak, beste aldi anitzetan bezala, polemika eragin zuen 1989an estreinatu zelarik.
Basterretxearen sorkuntza enblematikoari Alkiren haize berria
Hirurogei urte berantago, Basterretxea altzariak ez dira anitz zahartu. Erakustokietan agertzen dira, enkantean saltzen, eta XXI. mendeko etxeetan ere ezin aiseago atzematen dute tokia.
Guti balitz, 2025ean, basterretxeatarren laguntzarekin, Alkik artistaren sorkuntza ikoniko bat berpiztu du. Forma aitzindariak utzi dizkio, eta kolore are ausartagoak eman. Altzari horren berri laster ukanen duzue.
Beste aktualitateak
ALKI FEST
Ate ideki eta salmenta berezia: ongi etorri Alki Fest-era!
Alkik bere ateak idekiko ditu urriaren 29tik 31ra, goizeko 9:30etatik arratsaldeko 17:30etara. Hiru egun deskubritzeko, bisitatzeko, partekatzeko… eta gure altzariak beherapen haundiekin eskuratzeko.
URRIAREN 27-TIK 30-ERA
Gure azken bildumak deskubritu Orgatec ferian
Bi urtez behin, Orgatec feriak lan-espazioen antolamenduko eragileak biltzen ditu Kolonian. Aurten, «From rooms to relationships» gaia du ardatz,
IRATZOKI STUDIO
Kuskoa M, barne espazioak animatzeko egur eta metalaren arteko uztarketa
Alkik Kuskoa M bilduma berria aurkezten du, Iratzoki Studio-k asmatua. 2011-n sortutako Kuskoa bildumaren jarraipenean, bilduma berri honek...
MARIE ET ALEXANDRE
Bildua, Galerie nationale du design-entzat sortutako bilduma
Saint-Étienne hiri bihotzean, Galerie nationale du design (Diseinuaren Galeria Nazionala) museoak diseinuari lotutako pieza publikoak biltzen eta biziarazten ditu.
ALTZARIEK FORMA HARTZEN DUTEN LEKUA
Lantegiaren bisita gidatuak
Alkiren tailerrean, haritzak leku nagusia du. Bere ibilbidea segitzen da, lehengaietik pieza bukaturaino, makinen eta gure kooperatibistaren jestuen bidez.
2026KO APIRILAREN 20 - 26
Alki Milan Design Week-aren bihotzean
2026ko apirilaren 20tik 26ra, Milanen izango gara, Brera Design District bihotzean.
BIBOLINA BY JULIE RICHOZ
Bibolina office bilduma berria
Bibolina bilduma bulegoaren unibertsora zabaltzen da, Bibolina Office-k lan-mundura bere freskotasuna eta bizitasuna ekarriz.
Zure herria hautatu
